N=N (Niewykrywalny = Niezakażający)
Niewykrywalny = Niezakażający, w skrócie N=N (po angielsku U=U), oznacza, że osoba żyjąca z HIV, która się leczy i utrzymuje niewykrywalną wiremię, nie przenosi HIV na partnerów seksualnych. To nie jest hasło na pocieszenie, lecz wniosek poparty dużymi, rzetelnymi badaniami.
Co znaczy „niewykrywalna wiremia”
Leczenie HIV (terapia antyretrowirusowa, ARV) zmniejsza ilość wirusa we krwi. Gdy spadnie ona poniżej poziomu, który potrafi zmierzyć standardowy test, mówi się, że dana osoba ma niewykrywalną wiremię. Osiągnięcie tego stanu trwa zwykle do sześciu miesięcy regularnego leczenia i trzeba go utrzymywać, przyjmując leki zgodnie z zaleceniami.
Dowody stojące za N=N
Duże badania obejmowały tysiące par, w których jedna osoba miała HIV i skutecznie obniżoną wiremię, a druga nie miała HIV. W ciągu wielu tysięcy stosunków bez prezerwatywy nie odnotowano ani jednego powiązanego przeniesienia HIV od partnera z trwale niewykrywalną wiremią. Na podstawie tych dowodów zasadę N=N popierają CDC i instytucje zdrowia publicznego na całym świecie. W Polsce wyjaśnia ją Krajowe Centrum ds. AIDS.
Czego dotyczy N=N, a czego nie
- Dotyczy przeniesienia drogą płciową.
- Zależy od tego, czy wiremia jest trwale niewykrywalna, co oznacza stałe leczenie i regularne przyjmowanie leków, a nie jeden dobry wynik badania.
- Nie chroni przed innymi zakażeniami przenoszonymi drogą płciową (STI).
- Dowody są najsilniejsze dla przeniesienia drogą płciową; przy wspólnym używaniu igieł leczenie nadal zmniejsza ryzyko, ale N=N to twierdzenie dotyczące wyłącznie seksu.
Dlaczego to ważne
N=N zmienia zarówno profilaktykę, jak i walkę ze stygmatyzacją. Oznacza, że skuteczne leczenie jest też profilaktyką, że pary o różnym statusie HIV mogą tworzyć takie związki, jakich chcą, i że diagnoza HIV przy leczeniu nie oznacza, że ktoś stanowi zagrożenie dla partnerów. W tym kalkulatorze zaznaczenie, że partner z HIV ma niewykrywalną wiremię, obniża szacowane ryzyko praktycznie do zera, zgodnie z tymi wynikami badań.