Pękła prezerwatywa: ryzyko HIV i co teraz zrobić
Pęknięta lub zsunięta prezerwatywa to jeden z najczęstszych powodów, dla których ludzie szukają informacji o HIV. To stresujące, ale lekarze mają z tym do czynienia na co dzień i jest na to jasny, prosty plan.
Krok 1: szybko zdecyduj o PEP
PEP (profilaktyka poekspozycyjna) to 28-dniowa kuracja lekami przeciw HIV, która może zapobiec rozwinięciu się zakażenia. To, czy warto ją przyjąć, zależy od tego, kim jest twój partner:
- Partner ma HIV i się nie leczy albo jego wiremia jest nieznana: zgłoś się od razu i zapytaj o PEP.
- Status HIV partnera jest nieznany: lekarz oceni rodzaj kontaktu i to, jak prawdopodobne jest, że partner ma HIV. W razie wątpliwości pytaj. Lekarz jest od tego, żeby pomóc ci podjąć decyzję.
- Partner ma HIV, leczy się i ma niewykrywalną wiremię: nie przenosi HIV drogą płciową. To zasada Niewykrywalny = Niezakażający (N=N), a PEP zwykle nie jest potrzebna.
W Polsce PEP wydają szpitale zakaźne, które prowadzą leczenie ARV. Ich listę z numerami telefonów (część przyjmuje całą dobę) znajdziesz na stronie Krajowego Centrum ds. AIDS. Po pęknięciu prezerwatywy leki przepisze lekarz w szpitalu, ale za nie płacisz. Bezpłatne są tylko po narażeniu przypadkowym, na przykład po gwałcie.
Krok 2: poznaj rzeczywiste ryzyko
Gdy prezerwatywa pęknie, taki kontakt liczy się jako seks bez prezerwatywy. Opublikowane szacunki dla pojedynczego kontaktu z partnerem, który ma HIV i się nie leczy, wynoszą:
- Receptywny (bierny) stosunek analny: około 1,4% (mniej więcej 1 na 70)
- Insertywny (czynny) stosunek analny: około 0,11% (mniej więcej 1 na 900)
- Receptywny (bierny) stosunek waginalny: około 0,08% (mniej więcej 1 na 1250)
- Insertywny (czynny) stosunek waginalny: około 0,04% (mniej więcej 1 na 2500)
Jeśli nie znasz statusu partnera, rzeczywiste ryzyko jest zwykle znacznie niższe, bo większość ludzi nie ma HIV. Ryzyko jest też mniejsze, jeśli prezerwatywa pękła przed wytryskiem albo szybko to zauważono. Jest większe, jeśli doszło do krwawienia, jeśli któraś z osób ma inne zakażenie przenoszone drogą płciową albo jeśli partner zakaził się bardzo niedawno.
Nasz kalkulator ryzyka HIV w niecałą minutę uwzględni te czynniki w twojej sytuacji.
Krok 3: inne praktyczne sprawy
- Mycie: delikatne umycie się wodą jest w porządku, ale nie usuwa ryzyka. Nie szoruj skóry i nie rób irygacji pochwy ani odbytu, bo może to podrażnić tkanki.
- Ciąża: jeśli możliwa jest ciąża, antykoncepcja awaryjna działa tym lepiej, im wcześniej się ją przyjmie. Doradzi ci farmaceuta lub lekarz, na przykład ginekolog.
- Inne zakażenia: chlamydioza, rzeżączka i kiła przenoszą się znacznie łatwiej niż HIV. Warto rozważyć pełne badania w kierunku zakażeń przenoszonych drogą płciową (STI) mniej więcej dwa tygodnie po zdarzeniu.
Krok 4: zrób test we właściwym czasie
Test zrobiony od razu pokazuje tylko twój status sprzed tego zdarzenia. Później laboratoryjny test IV generacji zwykle wykrywa HIV 18 do 45 dni po narażeniu, a ujemny wynik po 45 dniach jest bardzo uspokajający. Testy na przeciwciała, w tym większość szybkich testów i testów do samodzielnego wykonania, są rozstrzygające po 90 dniach. Jeśli przyjmujesz PEP, w szpitalu dowiesz się, kiedy zrobić test po zakończeniu kuracji. Pełny harmonogram znajdziesz w naszym przewodniku po testach.